Κοινωφελής Εργασία

Καλές Πρακτικές με τη Νέα Γενιά Προγραμμάτων

Στο Συμβουλευτικό σταθμό του Δήμου Πετρούπολης και στο πλαίσιο του Προγράμματος “Κοινωφελούς Εργασίας” διενεργήθηκε από τη παιδοψυχολόγο, έρευνα - πιλοτικό πρόγραμμα έγκαιρης ανίχνευσης συναισθηματικών δυσκολιών και παρέμβασης. Το πιλοτικό πρόγραμμα πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με τους επτά δημόσιους παιδικούς σταθμούς του Δήμου και διήρκησε τρεις μήνες. Συμμετείχαν παιδιά προσχολικής ηλικίας και η παρέμβαση έγινε σε ομάδες τριών παιδιών μέσω της προσέγγισης play therapy, μοντέλου του Ρlay Τherapy Ιnternational (integrative - holistic model – PTI model). 67% των παιδιών που συμμετείχαν είχαν βελτίωση στο συναισθηματικό και κοινωνικό τομέα ενώ στο γνωστικό τομέα και στη συνεργασία στο σχολείο 78% των παιδιών παρουσίασαν βελτίωση.

Το παραπάνω ερευνητικό πιλοτικό πρόγραμμα προέκυψε ύστερα από αξιολόγηση της επιστ. Υπεύθυνης του Συμβουλευτικού Σταθμού των βιογραφικών και των δεξιοτήτων και δυνατοτήτων των απασχολούμενων του Προγράμματος “Κοινωφελούς Εργασίας”.

Οι ειδικότητες που ενεπλάκησαν για την ολοκλήρωση του έργου ήταν:

  • Παιδοψυχολόγος 1, απασχολούμενη του Προγράμματος “Κοινωφελούς Εργασίας”
  • Ειδική παιδαγωγός 1, απασχολούμενη του Προγράμματος “Κοινωφελούς Εργασίας”

Περίληψη

Εισαγωγή:

Η διοργάνωση του πιλοτικού προγράμματος προέκυψε από την ανάγκη δευτερογενούς πρόληψης και προαγωγής ψυχικής υγείας των παιδιών. Η έγκαιρη παρέμβαση μπορεί να επιφέρει σημαντικά αποτελέσματα λόγω της νευροπλαστικότητας του εγκεφάλου η οποία παρέχει τη δυνατότητα για αλλαγή. Έμφαση δόθηκε στην ολιστική αντιμετώπιση των παιδιών (συναισθηματική, κοινωνική, γνωστική, σωματική). Στόχος του προγράμματος τέθηκε η αύξηση ψυχικής ανθεκτικότητας και η προαγωγή της ψυχικής τους υγείας.

Μέθοδος:

Δείγμα:

Στην έρευνα συμμετείχαν 167 παιδιά, αγόρια και κορίτσια, ηλικίας κατά μέσο όρο 5 ετών τα οποία φοιτούσαν στο προ - νήπιο.

Από τα 167 παιδιά που συμμετείχαν τα 93 ήταν κορίτσια (56%) και τα 74 αγόρια (44%).

Εργαλεία μέτρησης:

Για την ανίχνευση των συναισθηματικών δυσκολιών χρησιμοποιήθηκε:

  • το ερωτηματολόγιο Δυνατοτήτων & Δυσκολιών (SDQ Goodman’s Questionnaire) (φόρμα εκπαιδευτικού - πριν την παρέμβαση)

Για τα παιδιά που συμμετείχαν στην παρέμβαση επιπρόσθετα χρησιμοποιήθηκαν:

  • Αναπτυξιακό, οικογενειακό και κοινωνικό ιστορικό
  • Ερωτηματολόγιο Δυνατοτήτων & Δυσκολιών (SDQ Goodman’s Questionnaire) (φόρμα εκπαιδευτικού πριν & μετά την παρέμβαση)
  • Ερωτηματολόγιο Δυνατοτήτων & Δυσκολιών (SDQ Goodman’s Questionnaire) (φόρμα γονέα πριν & μετά την παρέμβαση)
  • SEPACTO (System for Evaluating Play and Creative Arts Therapy Outcomes / Φόρμα σχολικών στόχων (πριν & μετά την παρέμβαση)

Η παρέμβαση έγινε σε ομάδες των τριών (3) παιδιών μέσω της προσέγγισης play therapy, μοντέλου του Ρlay Τherapy Ιnternational (integrative - holistic model – PTI model). Το Play Therapy είναι παρέμβαση η οποία χρησιμοποιεί ως μέσον το παιχνίδι και τις δημιουργικές τέχνες και βοηθά το παιδί να ενεργοποιήσει και να αναπτύξει το δυναμικό του.

Αποτελέσματα:

Αποτελέσματα ανίχνευσης:

Οι παιδαγωγοί συμπλήρωσαν το ερωτηματολόγιο δυνατοτήτων και δυσκολιών (Goodman’s SDQ questionnaire) το οποίο εκτιμά το συναισθηματικό, κοινωνικό τομέα, τον τομέα της συμπεριφοράς και τη συγκέντρωση – υπερκινητικότητα. Βρέθηκε ότι, από τα 167 παιδιά τα οποία εκτιμήθηκαν συνολικά, 84% των παιδιών δεν παρουσιάζουν δυσκολίες, 16% των παιδιών (27 παιδιά) παρουσιάζουν δυσκολίες σε έναν ή περισσοτέρους από τους παραπάνω τομείς, εκ των οποίων 8% των παιδιών έχουν ηπιότερες δυσκολίες και 8% έχουν σοβαρότερες δυσκολίες, έχοντας ένδειξη για συναισθηματική παρέμβαση.

Επιλέχθηκε, με κριτήρια καταλληλότητας για εφαρμογή παρέμβασης σε ομάδα, το 7% των παιδιών (9 παιδιά), τα οποία και παρακολούθησαν ομαδικές συνεδρίες, μέσω της προσέγγισης του play therapy (ΡΤΙ model), σε ομάδες των 3 παιδιών, διάρκειας 6 συνεδριών από έναν θεραπευτή. Υπήρξαν περιπτώσεις παιδιών που κρίθηκε απαραίτητο να λάβουν ατομικό πρόγραμμα και ξεκίνησαν ατομικές συνεδρίες.

Αποτελέσματα παρέμβασης:

Μετά την ολοκλήρωση της παρέμβασης, το 67% των παιδιών που έλαβαν μέρος στο πρόγραμμα, παρουσίασε βελτίωση στο συναισθηματικό, κοινωνικό, τομέα συγκέντρωσης - συμπεριφοράς και στις προ-κοινωνικές δεξιότητες. Οι μετρήσεις έγιναν με το ερωτηματολόγιο SDQ (Strengths and Difficulties Goodman’s Questionnaire).

Με την ολοκλήρωση της παρέμβασης οι παιδαγωγοί συμπλήρωσαν το ερωτηματολόγιο δυνατοτήτων και δυσκολιών (Goodman’s SDQ questionnaire – review form) από το οποίο προέκυψε ότι 67% των παιδιών παρουσίασαν βελτίωση στο συναισθηματικό, κοινωνικό τομέα, τον τομέα της συμπεριφοράς και τη συγκέντρωση – υπερκινητικότητα, ενώ 2 παιδιά δεν είχαν σημαντικές αλλαγές και 1 παιδί σημείωσε αρνητική αλλαγή. Τα παιδιά που είχαν αρνητική ή μη αλλαγή χρειάζονται μια πιο μακροχρόνιας διάρκειας παρέμβαση.

Τέλος, στην επίτευξη των σχολικών στόχων, οι οποίοι συν διαμορφώθηκαν με τις παιδαγωγούς, (παρακολούθηση παράδοσης, συγκέντρωση στις εργασίες, συμμετοχή σε ομαδικές δραστηριότητες, επικοινωνία με άλλα παιδιά στο διάλειμμα) υπήρξε μεγάλη βελτίωση ένα εξαιρετικά σημαντικό ποσοστό (78%) των παιδιών.

Συμπληρώθηκε φόρμα με σχολικούς στόχους από τις παιδαγωγούς πριν και μετά τη συναισθηματική παρέμβαση στην οποία τέθηκαν ως σχολικοί στόχοι:

α. παρακολούθηση παράδοσης β. συγκέντρωση στις εργασίεςγ. συμμετοχή σε ομαδικές δραστηριότητες δ. επικοινωνία με άλλα παιδιά στο διάλειμμα, στους οποίους αξιολογήθηκαν τα παιδιά πριν και μετά την παρέμβαση. Από το 78% των παιδιών, το 56% των παιδιών παρουσίασε σημαντική βελτίωση και το 22% των παιδιών παρουσίασε βελτίωση.

Στο παρακάτω σχεδιάγραμμα φαίνονται αναλυτικότερα οι σχολικοί στόχοι οι οποίοι τέθηκαν από τις παιδαγωγούς καθώς και η επίδοση των παιδιών σε κάθε στόχο πριν και μετά την παρέμβαση με βάση την αξιολόγηση που έγινε από τις ίδιες τις παιδαγωγούς.

Τέθηκαν τέσσερις σχολικοί στόχοι (τομείς): παρακολούθηση παράδοσης, συγκέντρωση στις εργασίες, συμμετοχή σε ομαδικές δραστηριότητες, επικοινωνία με άλλα παιδιά στο διάλειμμα στους οποίους τα παιδιά αξιολογήθηκαν από τις παιδαγωγούς πριν και μετά την παρέμβαση με: (σκορ)

  • Καθόλου
  • Περιστασιακά
  • Κάποιες φορές
  • Συχνά
  • Πάντα/ το περισσότερο διάστημα

Παρότι ήδη πριν την παρέμβαση τα παιδιά είχαν σχετικά καλή επίδοση στους παραπάνω στόχους (κίτρινη μπάρα) φαίνεται ότι σε όλους τους στόχους υπήρχε αύξηση της επίδοσης με άριστα το 45 μετά την παρέμβαση (πράσινη μπάρα) και ιδιαίτερα στη συμμετοχή στις ομαδικές δραστηριότητες και στη συγκέντρωση στις εργασίες με ποσοστά εξαιρετικά υψηλά για την ηλικιακή αυτή ομάδα.

Συζήτηση:

Συμπερασματικά, τα παιδιά τα οποία συμμετείχαν, μετά από μόλις έξι (6) συνεδρίες, παρουσίασαν βελτίωση στο συναισθηματικό και στον κοινωνικό τομέα, από 56% έως 67% και στο γνωστικό τομέα – συνεργασία στο σχολείο 78%.